ETF. Jak jednym kliknięciem kupić cały rynek?

Giełda to hazard! Tak uważa mnóstwo osób, które na dźwięk tego słowa widzą przed oczami przekrzykujących się maklerów w czerwonych szelkach lub przypominają sobie opowieści o tym, jak jeden z członków rodziny stracił majątek na akcjach.

Panuje przekonanie, że do inwestowania musisz mieć „nosa”, śledzić wykresy od rana do nocy i wiedzieć, która firma stanie się jutro potęgą, a która zniknie z rynku. Nic dziwnego, że osoby pracujące na etacie zazwyczaj trzymają się od tego z daleka. Mają swoją pracę, rodzinę i obowiązki. Ostatnią rzeczą, jakiej potrzebują, jest stres związany z tym, czy firma, której akcje właśnie kupili, nagle nie zbankrutuje.

Na szczęście istnieje sposób, gdzie za pomocą jednego kliknięcia, możesz posiadać udziały w tysiącach firm z całego świata naraz. Bez konieczności śledzenia giełdowych newsów i spędzania wielu godzin na analizie sytuacji pojedynczych spółek.

1. Czy muszę wybierać konkretne akcje, żeby inwestować na giełdzie?

Dla osób, które nie mają czasu na codzienne śledzenie rynków finansowych, istnieje droga zwana inwestowaniem indeksowym. To podejście, na które wystarczy poświęcić zaledwie kilka minut w skali… roku. Cały sekret tkwi w tym, że zamiast szukać konkretnej, „idealnej” spółki, inwestujemy w cały indeks akcji.

Indeks akcji to nic innego jak zbiór spółek z danego kraju, regionu lub branży. Najlepiej zrozumieć to na przykładach najpopularniejszych indeksów:

• S&P 500 – 500 największych spółek z amerykańskiej giełdy.
• NASDAQ 100 – 100 największych firm, głównie z sektora technologicznego.
• MSCI ACWIIndex oraz FTSE All-World Index – potężne zbiory kilku tysięcy spółek z całego świata.
• MSCI World Index oraz FTSE Developed Index – tysiące spółek z krajów rozwiniętych (m.in. USA, Europa Zachodnia, Japonia).
• MSCI Emerging Markets Index oraz FTSE Emerging Index – spółki z krajów rozwijających się (m.in. Chiny, Indie, Brazylia, Meksyk)
• WIG20, mWIG40, sWIG80 – nasze polskie podwórko, odpowiednio: 20 największych, 40 średnich i 80 mniejszych spółek z GPW.

W każdym takim indeksie znajduje się wiele różnych firm, ale co kluczowe, ich udział jest proporcjonalny do wielkości spółki. Potężna firma zajmie w nim więcej miejsca, mniejsza – mniej.

Gdybyś chciał samodzielnie odwzorować taki indeks na swoim koncie maklerskim, musiałbyś nie tylko kupić setki akcji naraz, ale też utrzymać ich odpowiednie proporcje, które zmieniają się każdego dnia wraz z kursem. W praktyce dla pojedynczego inwestora jest to niemożliwe.

Aby rozwiązać ten problem, powstały fundusze ETF (Exchange Traded Funds).

2. Fundusze ETF – narzędzia do naśladowania indeksów

To narzędzia, które pozwalają Ci posiadać cały indeks naraz.

ETF dba o to, by proporcje spółek były zawsze dopasowane do indeksu, który naśladuje. Cały ten proces dzieje się w tle, bez Twojego udziału.

Ta konstrukcja sprawia, że ETF-y rozwiązują przy okazji jeden z największych lęków początkujących inwestorów:

3. „A co jeśli postawię na firmę, która upadnie?”

Inwestując w jedną lub kilka spółek, Twoje wyniki zależą wyłącznie od kondycji tych konkretnych biznesów. Jeśli pojedyncza firma, w którą zainwestujesz, wpadnie w poważne tarapaty lub zbankrutuje, Twój portfel odczuje to bezpośrednio i boleśnie. W najgorszym scenariuszu możesz stracić wszystkie środki zainwestowane w ten jeden konkretny podmiot.

W przypadku ETF-ów to ryzyko jest rozproszone na setki lub tysiące spółek. Nawet jeśli jedna z nich ogłosi upadłość, wpływ tego zdarzenia na wartość całego Twojego portfela może być niewielki lub praktycznie niezauważalny.

Co więcej, ETF-y same „sprzątają” portfel dzięki procesowi regularnej rekonstrukcji indeksu. Jeśli dana spółka przestaje spełniać wymogi indeksu (np. jej wartość rynkowa spadła poniżej określonego progu), zostaje z niego usunięta, a na jej miejsce „wskakuje” kolejna firma, która te kryteria spełnia. ETF, naśladując indeks, automatycznie dokonuje tej zamiany. Dzięki temu Twój portfel zawsze odzwierciedla aktualny skład danego rynku lub sektora, a proces eliminowania „słabych ogniw” dzieje się bez Twojego zaangażowania.

4. Czy w takim razie ETF jest pozbawiony ryzyka?

Mówiąc krótko: nie. ETF to instrument giełdowy i mimo wszystkich wymienionych zalet nadal podlega on twardym prawom rynku. W momencie, gdy gospodarka światowa przeżywa cięższy czas lub wybrany przez Ciebie rynek zalicza dołek, wartość Twojego funduszu ETF również będzie spadać.

To jest właśnie specyfika giełdy, gdzie ryzyko jest wpisane w inwestowanie na stałe i każdy powinien być tego w pełni świadomy. Warto jednak pamiętać, że brak podejmowania jakiegokolwiek ryzyka i ograniczanie się wyłącznie do kont oszczędnościowych, lokat czy obligacji to w dzisiejszych czasach niemal gwarancja realnej straty, jeśli weźmiemy pod uwagę inflację.

ETF nie sprawia więc, że ryzyko magicznie znika. On po prostu pozwala uniknąć stawiania wszystkiego na jedną kartę w postaci pojedynczych spółek i daje szansę na „zasmakowanie” giełdy w bezpieczniejszej, zdywersyfikowanej formie.

5. Jak wygląda proces zakupu funduszu ETF?

Na wstępie tej „technicznej” części artykułu, chciałbym Cię uspokoić. Jeśli po jej przeczytaniu proces zakupu ETF-a zacznie wydawać Ci się skomplikowany, bez obaw!

W kolejnym wpisie na blogu dotyczącym ETF-ów, opiszę krok po kroku, jak wybrać konkretny ETF dopasowany do Twoich potrzeb, jak sprawdzić jego najważniejsze parametry oraz jak znaleźć właściwy symbol u brokera, abyś miał pewność, że kupujesz dokładnie to, co zaplanowałeś.

Poniżej opiszę podstawy, które wprowadzą Cię do świata giełdowych oznaczeń. Potraktuj to jako kompas, dzięki któremu określisz kierunek, w którym chcesz iść, ale nie martw się, jeśli na ten moment nie wiesz jeszcze dokładnie, jak będzie wyglądać cała ta droga. Moim celem jest to, abyś po prostu wiedział, co kryje się „pod maską” Twojego funduszu.

Inwestowanie w ETF-y odbywa się za pośrednictwem rachunku maklerskiego. Technicznie wygląda to tak samo, jak zakup akcji: wybierasz instrument, wpisujesz liczbę sztuk i zatwierdzasz transakcję. Dobry broker powinien oferować dostęp nie tylko do lokalnych, polskich instrumentów, ale także do funduszy zagranicznych.

Jednostki ETF możesz kupować również w ramach kont emerytalnych IKE oraz IKZE, co pozwala na optymalizację podatkową. Zakup na tych rachunkach przebiega identycznie jak na zwykłym koncie maklerskim.

6. Inwestowanie od 100 zł lub mniej

Jedna jednostka funduszu ETF kosztuje zazwyczaj od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Co więcej, u niektórych brokerów istnieje możliwość zakupu jednostek ułamkowych. Oznacza to, że jeśli dany ETF kosztuje np. 400 zł, a Ty chcesz zainwestować tylko 100 zł, możesz kupić 1/4 jednostki. Inwestowanie nie jest więc zarezerwowane dla osób z grubym portfelem.

7. ETF to tylko opakowanie

Zanim zaczniesz szukać konkretnego ETF-a, powinieneś zdecydować, co tak naprawdę chcesz mieć w swoim portfelu. ETF to tylko „opakowanie” na wybrany indeks.

Na jeden indeks, przykładowo amerykański S&P 500, może istnieć wiele różnych ETF-ów (wiele „opakowań”) od różnych dostawców, oznaczonych różnymi symbolami. Choć naśladują ten sam indeks, różnią się one szczegółami technicznymi.

Gdy już wiesz, w jaki indeks chcesz zainwestować i wpiszesz w wyszukiwarce internetowej lub okienku „czata GPT” frazę „jakie są ETFy na indeks np. MSCI ACWI” – otrzymasz długą listę funduszy od różnych dostawców. Twoim zadaniem jest przeanalizowanie kluczowych parametrów funduszy ETF, które go naśladują:

Znalezienie funduszu spełniającego te kryteria wymaga chwili uwagi, ale w rzeczywistości sprowadza się do prostej analizy kilku parametrów.

8. Skomplikowane symbole prostych ETFów

Aby nie pogubić się w gąszczu tysięcy funduszy ETF, warto znać dwa kluczowe oznaczenia:

Ale uwaga. Ticker to tylko numer, pod którym ETF jest notowany na danej giełdzie (np. w Niemczech czy Londynie). Ten sam ETF może mieć różne tickery na różnych giełdach!

Przykładowo, wspomniany wyżej fundusz iShares notowany na giełdzie niemieckiej ma symbol IUSQ, ale na innej giełdzie może występować już pod symbolem ISAC lubSSAC. Mimo różnych nazw, to wciąż dokładnie ten sam fundusz posiadający ten sam „PESEL”, czyli numer ISIN: IE00B6R52259. Dlatego najbezpieczniej jest szukać funduszu u brokera właśnie po numerze ISIN.

9. Dlaczego mówimy o innych krajach i giełdach?

Większość światowych ETF-ów jest zarejestrowana w krajach takich jak Irlandia czy Luksemburg (ze względu na korzystne podatki) i „wystawiona” do sprzedaży na dużych giełdach, np. w Niemczech. Jako polski inwestor masz do nich jednak bezproblemowy dostęp. Twój broker działa po prostu jak pośrednik, który pozwala Ci kupić te zagraniczne fundusze tak samo łatwo, jak akcje polskich spółek z GPW.

Indeksy, wskaźniki i numery „odczarujemy” we wpisie, który opisze proces wyboru i zakupu ETF-ów, a teraz skupmy się na tym, co zyskujesz inwestując „indeksowo”.

10. Inwestowanie pasywne: ETF czy tradycyjne fundusze (TFI)?

Wiele osób kojarzy inwestowanie z produktami oferowanymi przez TFI (Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych).

Choć oba rozwiązania, zarówno TFI, jak i ETF, mają na celu pomnażanie Twojego kapitału bez konieczności wybierania pojedynczych akcji, różnią się one fundamentalnie filozofią działania oraz całkowitym kosztem.

W TFI decyzje o tym, co kupić i sprzedać, podejmuje zespół zarządzających. Ich celem jest taka selekcja spółek, aby spróbować „pobić” rynek. Za swoją pracę pobierają wynagrodzenie „potrącane” z wpłat inwestorów.

Z kolei fundusz ETF rezygnuje z opłacania sztabu ludzi. Jego zadaniem jest jedynie wierne, mechaniczne naśladowanie wybranego indeksu (np. MSCI ACWI) za pomocą algorytmu.

Ta różnica w sposobie zarządzania przekłada się bezpośrednio na koszty, które opisuje wskaźnik TER (Total Expense Ratio). Jest to całkowity koszt roczny, jaki fundusz pobiera z Twoich pieniędzy:

• W tradycyjnych funduszach (TFI): opłata za zarządzanie jest w Polsce ograniczona ustawowo do 2% rocznie. Jednak po doliczeniu innych kosztów operacyjnych funduszu, całkowity wskaźnik kosztów (TER) bywa często wyższy niż wspomniane 2%.
• W funduszach ETF: dzięki automatyzacji procesu, wskaźnik TER jest znacznie niższy i wynosi zazwyczaj od 0,07% do 0,5% rocznie.

11. Wpływ kosztów na wynik długoterminowy

Aby zrozumieć, jakie znaczenie mają te różnice, warto spojrzeć na symulację.

Różnica wynosząca 83 000 zł wynika wyłącznie z poziomu opłat. To te same pieniądze, ten sam rynek i ten sam czas inwestycji. Warto mieć tego świadomość, ponieważ w długim terminie koszty są jednym z niewielu parametrów, na które jako inwestorzy mamy realny i bezpośredni wpływ.

12. Dlaczego wybór ETF vs TFI nie zawsze jest oczywisty?

Patrząc na powyższe liczby, wybór wydaje się prosty: ETF wygrywa niskimi kosztami. Dlaczego więc fundusze zarządzane przez TFI wciąż cieszą się tak dużą popularnością? Odpowiedź kryje się w psychologii.

TFI oferują pewien rodzaj komfortu psychicznego. W wielu przypadkach wystarczy ustawić stałe zlecenie przelewu w swoim banku i zapomnieć o sprawie. Inwestor nie musi zakładać osobnego konta maklerskiego, nie widzi codziennych wahań kursów bezpośrednio na giełdzie i nie musi sam podejmować decyzji o momencie zakupu. Dla wielu osób ta wygoda i oddelegowanie odpowiedzialności są warte wyższej ceny.

Z kolei ETF wymaga od Ciebie przejęcia sterów. To Ty musisz otworzyć rachunek maklerski, wybrać odpowiedni indeks i samodzielnie kliknąć przycisk „KUP”. To właśnie to jedno kliknięcie okazuje się często największą barierą. Gdy rynek spada, pojawia się strach, że spadnie jeszcze bardziej. Gdy rośnie, czekamy na korektę, bo już jest za drogo.

Efekt? Wielu inwestorów, mimo że zna korzyści płynące z ETF-ów, miesiącami nie kupuje nic, czekając na mityczny „lepszy moment”. A ten moment zazwyczaj nigdy nie nadchodzi.

Wielokrotnie widziałem ten sam schemat: po wyjaśnieniu różnic w kosztach, większość osób deklaruje, że od teraz będzie inwestować tylko w ETF-y. Jednak po kilku miesiącach, gdy dopytuję o efekty, okazuje się, że nadal nie kupili ani jednej jednostki. W takim scenariuszu zakup nawet droższego funduszu w TFI byłby lepszym rozwiązaniem niż całkowity brak działania.

13. Czy zatem stawiać TFI na pierwszym miejscu?

Moim zdaniem nie. Skoro czytasz ten artykuł i chcesz świadomie budować swój kapitał, to znaczy, że jesteś gotowy na ten jeden mały krok dalej.

Założenie konta maklerskiego, samodzielny wybór i zakup ETF-u to proces, który po pierwszym razie staje się tak samo prosty jak opłacenie rachunków czy zrobienie przelewu bankowego.

14. Czy ETFy to tylko akcje?

Choć sporo mówi się o funduszach ETF w kontekście rynku akcji, warto wiedzieć, że to narzędzie pozwala „opakować” wiele różnych aktywów.

Za pomocą funduszy ETF można inwestować między innymi w:

W tym artykule skupiam się jednak na klasycznych ETF-ach indeksowych na rynek akcji. Wynika to z faktu, że są one najczęściej punktem wyjścia dla osób rozpoczynających swoją przygodę z giełdą. Pozwalają one w łatwy sposób uzyskać udział w szerokim rynku i czerpać zyski z globalnego wzrostu gospodarczego, przy zachowaniu niskich kosztów zarządzania.

15. Co dalej?

Mam nadzieję, że ten artykuł pomógł Ci spojrzeć na giełdę z innej perspektywy. Inwestowanie nie musi oznaczać śledzenia wykresów i analizowania pojedynczych firm. Istnieją narzędzia, które pozwalają robić to w sposób zdywersyfikowany, co znacząco rozprasza ryzyko, jakie niosłoby za sobą postawienie wszystkiego na jedną lub kilka wybranych spółek.

Zrozumienie, że możesz posiadać udziały w tysiącach firm naraz za pomocą jednego instrumentu, to pierwszy krok. Kolejnym jest przekucie tej teorii w konkretny plan.

W następnym wpisie dotyczącym inwestowania indeksowego opiszę proces, który pozwoli Ci samodzielnie przejść całą ścieżkę: od wyboru odpowiedniego rynku, przez weryfikację parametrów funduszu, aż po znalezienie właściwego symbolu ETF-a. Skupimy się na tym, jak z ogromnej listy dostępnych możliwości świadomie wyłonić te, które faktycznie chcesz mieć w swoim portfelu.

Newsletter (kliknij tutaj)

Powiązane wpisy

Wpisy na blogu:

Wpisy na grupie Facebook:

1. „3 litery, które zna każdy inwestor. ETF.„

2. „IKZE – zmniejsz PIT o tysiące i oszczędzaj na emeryturę” – analiza IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego).